Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Batı ülkelerinde nüfusun yaşlanmasıyla birlikte çalışan nüfusun azalmasının ve kamu harcamalarının artmasının mali dengeler üzerinde giderek daha fazla baskı oluşturacağı uyarısında bulundu.
Avrupa, demografik değişimin en belirgin şekilde hissedildiği bölgelerin başında geliyor. Avrupa Komisyonu verilerine göre, Avrupa Birliği nüfusunun 2029 gibi erken bir tarihte zirveye ulaşması, ardından ise uzun vadeli ve sürdürülebilir bir düşüş dönemine girmesi bekleniyor.
ABD’de ise nüfus artışının daha uzun süre devam edeceği öngörülüyor. ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun ana projeksiyonuna göre ülke nüfusunun 2080 yılına kadar zirve yapması beklenmiyor. Düşük göç senaryosunda ise bu zirvenin 2043’te gerçekleşmesi öngörülüyor. Göçün etkisi hesaba katılmadığında ise ABD’de nüfus azalması şimdiden başlamış durumda.
Ancak Moody’s’e göre asıl sorun, nüfusun toplam olarak azalmaya başlamasından çok daha önce ortaya çıkıyor. Nüfusun yaşlanması, çalışma çağındaki insanların sayısını azaltırken emeklilik, sağlık ve bakım harcamalarını artırıyor.
Bugün G7 ülkelerinde 65 yaş ve üzerindeki her bir kişiye karşılık yaklaşık üç çalışma çağındaki kişi bulunuyor. Moody’s, bu oranın 2050 yılına kadar yaklaşık iki çalışma çağındaki kişiye düşmesini bekliyor. Kuruluşa göre bu değişim, ekonomik büyümenin yanı sıra sağlık sistemleri ve kamu maliyesi üzerindeki baskıyı da artıracak.
Moody’s’in kredi stratejisi ve standartlarından sorumlu başkan yardımcısı Olivier Chemla, Cuma günü CNBC’nin “Squawk Box Europe” programına yaptığı açıklamada, yaşlanan nüfusun ekonomileri çeşitli kanallardan etkileyeceğini söyledi.
Chemla’ya göre yaşlanma; daha yavaş ekonomik büyüme, emeklilik ve bakım maliyetlerinde artış, değişen tüketici talebi ve reel faiz oranları ile devlet tahvili getirilerindeki değişimler üzerinden kamu maliyesi üzerinde baskı yaratacak.
Moody’s, geçen hafta yayımladığı raporda da dünyanın yaşlanan nüfusunun küresel ekonomi üzerinde önemli etkiler yaratacağını ve hükümetleri zor politika tercihlerine zorlayacağını belirtti.
Kuruluşa göre nüfus artışı uzun yıllar boyunca ekonomik büyümenin ve ülkelerin kredi değerliliğinin temel desteklerinden biri oldu. Ancak doğurganlık oranlarının düşmesi ve nüfusun yaş yapısındaki hızlı değişim, bu dinamiği tersine çeviriyor.
Raporda, daha az çalışanın üretim kapasitesini sınırlayacağı, daha az hane ve tüketicinin ise talebi zayıflatacağı belirtiliyor. Bu nedenle ülkelerin ekonomik büyümeyi sürdürebilmek için verimlilik artışına daha fazla ihtiyaç duyacağı ifade ediliyor.
Yapay zekâ yaşlanan nüfusun etkisini azaltabilir mi?
Moody’s yetkilisi Chemla, yapay zekâ ve verimlilik artışlarının yaşlanan iş gücünün yarattığı uzun vadeli sorunları kısmen hafifletebileceğini, ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını söyledi.
Chemla, yapay zekâ ve robotların fabrikalar ile hizmet sektörlerinde üretim kapasitesini artırabileceğini belirterek, teknolojinin ekonominin arz tarafında önemli bir dönüşüm yaratabileceğine dikkat çekti. Ancak robotların henüz tüketici olmadığını vurgulayarak, talep tarafında oluşacak açığın ekonomik büyümeyi sınırlayabileceğini ifade etti.
Gelişmekte olan ülkeler de yaşlanıyor
Demografik değişim yalnızca Avrupa ve ABD ile sınırlı değil. Gelişmekte olan ekonomiler de hızla yaşlanıyor.
Çin’de 65 yaş ve üzerindeki nüfusun toplam nüfus içindeki payı son 20 yılda yüzde 7’den yüzde 14’e yükseldi. Brezilya, Tayland ve Türkiye’de de benzer bir yaşlanma eğilimi görülüyor.
Ancak Moody’s’e göre bu ülkelerin karşı karşıya olduğu önemli bir sorun daha var: Nüfus yaşlanırken gelir seviyeleri, daha önce yaşlanan gelişmiş ekonomilerin sahip olduğu seviyelerin oldukça altında kalıyor.
Raporda, bu ülkelerin yaşlanmanın getirdiği maliyetlerle daha düşük gelir seviyelerinde mücadele etmek zorunda kalacağı belirtiliyor. Avrupa’da benzer demografik dönüşümün birkaç on yıl içinde gerçekleştiğine dikkat çekilirken, gelişmekte olan ülkelerde değişimin çok daha hızlı yaşanmasının kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor.
